Contact

Deze 3 biases moet iedere Venture Capital investeerder (her)kennen

Auteur: Kimberley Riedijk

Datum: 28-10-2021

Categorie: Financieel gedrag

Venture Capital, een business waar ontzettend veel geld in om gaat door het investeren in startende ondernemingen. Alleen al in Nederland werd er in 2020 €1,7 miljard geïnvesteerd met durfkapitaal (de Nederlandse vertaling voor venture capital). Investeringen in venture capital gaan gepaard met een relatief hoog risico, omdat de bedrijven waarin geïnvesteerd wordt nog geen omzet draaien en geen trackrecord hebben van hun succesvolle producten. Veel geld en een hoog risico dus. Je zou daarom denken dat beslissingen in deze business wel rationeel gemaakt (moeten) worden. Je investeert niet zomaar een paar ton (of zelfs miljoen) in een startende onderneming, met het risico dit bedrag (geheel of gedeeltelijk) te verliezen, zonder absolute rationele overwegingen, op basis van rationele argumenten. Right?

 

Venture Capital investeerders blijken niet anders dan ‘gewone mensen’, die ook worden beïnvloed door cognitieve biases.

 

Je voelt het misschien al aankomen, maar niets blijkt minder waar. In eerdere blogs hebben we het al gehad over het feit dat financiële beslissingen lang niet altijd rationeel gemaakt worden. Venture Capital investeerders blijken niet anders dan ‘gewone mensen’, die ook worden beïnvloed door cognitieve biases. Maar wat nou als wij je vertellen dat je, door in het beoordelingsproces rekening te houden met het feit dat cognitieve biases nou eenmaal plaatsvinden, je meer rendement kunt behalen als VC-investeerder? We vertellen je graag meer.

 

 

Cognitieve biases bij venture capital investeringen

 

Zoals hierboven kort uitgelegd, investeren Venture Capital bedrijven in startende ondernemingen. Nu zijn wij geen experts op het gebied van dit soort investeringen, maar we kunnen ons voorstellen dat je zo’n investering niet zomaar doet. Een dergelijke beslissing hangt af van gedegen onderzoek op een aantal dimensies. Een dimensie kan bijvoorbeeld de kwaliteit van het team zijn dat achter de onderneming zit, een andere dimensie kan zijn hoe groot de potentiële markt is en een laatste dimensie zou kunnen zijn hoe onderscheidend het product of de technologie is die wordt ontwikkeld.

 

We zeiden al dat we geen experts zijn in venture capital investeringen. Waar wij wel experts in zijn, is gedrag en besluitvorming. Want ondanks dat je goed onderzoek doet naar een bedrijf waar je mogelijk in gaat investeren, liggen cognitieve biases ook bij venture capital investeringen op de loer. We nemen je graag mee in 3 biases die kunnen voorkomen bij de beslissing om wel of niet in een bedrijf te investeren.

 

 

Confirmation bias

 

Een van de grootste uitdagingen die er zijn bij het beoordelen van start-ups voor, is dat we eigenlijk tijdens het analyseren onbewust al een beeld vormen over dat bedrijf. Er bouwt een bepaalde intuïtie op en we filteren alle informatie die we tot ons nemen aan de hand van die vooringenomen intuïtie.

Hier ligt de confirmation bias gevaarlijk op de loer. Deze bias zorgt ervoor dat we, onbewust, minder oog hebben voor de informatie die onze aanvankelijke mening zou kunnen tegenspreken en we gevoeliger worden voor wat onze intuïtie juist zou kunnen versterken. En dat is precies wat je zou (moeten) willen vermijden. Een investeerder die het “slachtoffer” wordt van deze bias, zal informatie die zijn of haar overtuigingen over een investering in twijfel trekt, volledig negeren. Onbewust overigens. Je kunt je voorstellen dat dit zomaar kan leiden tot een suboptimale en mogelijk (heel) kostbare beslissing.

Als investeerders ook nog eens overmoedig worden over een investering die ze hebben gedaan, want ja als je alleen maar informatie tot je neemt die je beslissing bevestigt dan is overmoedig raken haast een logisch vervolg, dan krijgen ze misschien wel ten onrechte het gevoel dat er waarschijnlijk niets mis zal gaan. Een gevaarlijke staat voor investeerders. Een die de moeite waard is om te vermijden.

 

Wat kun je ertegen doen?

Wat kun je doen om te voorkomen dat de confirmation bias in jouw besluitvorming een rol speelt?

Allereerst is het van belang open te blijven staan voor informatie die niet per definitie in lijn is met het beeld dat jij van de organisatie aan het vormen bent. Dit kun je bijvoorbeeld doen door je elke keer vragen te stellen en die vragen te blijven herhalen. Waarom zou je het bij het verkeerde eind kunnen hebben? Wat valt er te zeggen voor het tegendeel als uitgangspunt? Het is veel belangrijker om jezelf af te vragen waarom je ongelijk hebt dan waarom je gelijk hebt.

Daarnaast, wil je idealiter dat er pas een holistische indruk gevormd wordt van de organisatie waar je al dan niet in gaat investeren, wanneer elk van de afzonderlijke dimensies (achtergrond van de oprichters, product-market fit, etc.) zijn overwogen en besproken. Een behoorlijke uitdaging, dat begrijpen we. Dus als je merkt dat je het niet kunt helpen al een mening te vormen terwijl je de afzonderlijke dimensies overweegt, probeer die mening dan voor je te houden totdat je met je team alle afzonderlijke dimensies hebt besproken. Je kunt zelfs bewust een aantal ‘advocaten van de duivel’ aanwijzen in de groep, die de analyse en beoordeling scherp houden. Op die manier blijf je tot het eind open staan voor de meningen van anderen en is er minder kans op het ‘Bandwagon effect’.

 

 

Bandwagon effect

 

Deze bias staat ook wel bekend als groepsdenken en komt eigenlijk neer op je goed/comfortabel voelen bij een beslissing omdat de meeste andere mensen ook denken dat het een goed idee is. Wanneer het gaat om een groepsbeslissing om wel of niet te investeren, kan het zomaar het geval zijn dat meerdere leden van de groep de investering geen goed idee vinden, maar meegaan met de rest. Omdat de baas het graag wil bijvoorbeeld en we zien dat de rest ook niet met hem in discussie gaat. Een menselijke neiging, omdat we graag conflicten of afwijkende meningen vermijden, of bang zijn om de boot te missen.

 

Misschien ken je het verhaal van Theranos wel, een startup in medische technologie in de Verenigde Staten en opgericht door de Stanford-drop-out Elisabeth Holmes. De belofte van deze startup was de wereld van geneeskunde te revolutioneren. Ze beweerden met goedkope bloedonderzoeken van slechts één speldenprik allerlei gezondheidsproblemen te kunnen detecteren, van cholesterolproblemen tot kanker.  Theranos heeft meer dan $ 700 miljoen opgehaald in investeringsrondes, voor technologie die niet werkte. Want in 2018 is het bedrijf ontmanteld en op 31 augustus 2021 is een strafzaak begonnen tegen Holmes. Ze wordt aangeklaagd voor fraude.

 

 Men ging ervan uit dat de technologie werkte, omdat het zulke noemenswaardige investeerders aantrok

 

Hoe kan zo veel geld geïnvesteerd zijn in een technologie die volledig onbetrouwbaar bleek te zijn? Wat Theranos slim heeft gedaan, is als eerst emeritus-hoogleraar Chemical Engineering Channing Robertson aantrekken, hij werd het eerste bestuurslid. Vervolgens werden spraakmakende investeerders aangetrokken, zoals voormalig minister van Defensie Jim Mattis en mediamagnaat Rupert Murdoch. Op een gegeven moment was de reputatie van Theranos dat ze zogenoemde ‘high profile investors’ aantrokken, die het idee geloofwaardig maakte voor andere investeerders. Het ging dus niet meer om de technologie zelf die het idee geloofwaardig maakte, maar om de andere investeerders die het idee geloofwaardig maakten. Men ging ervan uit dat de technologie werkte, omdat het zulke noemenswaardige investeerders aantrok. Als andere mensen het deden, specifiek die investeerders, dan moest het wel interessant zijn.

 

Wat kun je ertegen doen?

Ook hier kun je rekening mee houden in je besluitvormingsproces en dat is mogelijk op dezelfde manier als bij de confirmation bias. Dat is handig, twee vliegen in 1 klap. Door alle punten afzonderlijk langs te lopen in het beslissingsproces en iedereen de gelegenheid te geven zijn of haar argumenten te noemen, is de kans kleiner dat de groepsbeslissing slachtoffer wordt van groepsdenken.

 

 

Survivorship bias

Tot slot, de derde, laatste en misschien wel meest ingewikkelde bias die we in deze blog beschrijven; de survivorship bias.

 

Wij mensen hebben regelmatig de neiging om correlaties met causaliteit te verwarren. Hoewel correlatie en causaliteit beide kunnen bestaan, impliceert correlatie geen causaliteit. Nu denk je misschien ‘huh? Wat bedoelen ze hier nou weer meer’. Daarom een voorbeeld. Stel je bent ondernemend van aard, denkt een goed idee te hebben en wilt het uitbouwen tot een succesvol bedrijf. Voordat je begint, analyseer je het succes van Steve Jobs, Bill Gates en Mark Zuckerberg. Zij zijn immers ook ooit ergens gestart en hebben hun bedrijf succesvol uitgebouwd om zelf miljonair te worden. Wanneer je het succes van deze ondernemers analyseert, zou je zomaar tot de conclusie komen dat, om hun niveau van succes te bereiken, je gewoon een idee moet hebben, je moet stoppen met school en al je tijd moet wijden aan het bouwen van je bedrijf.

 

Echter, van de duizenden mensen die hetzelfde pad proberen te volgen als deze zakenmagnaten, falen de meesten. En dat vergeten we vaak. We houden zulke succesverhalen vast als bewijs van wat mogelijk is, en vergeten daarbij even de veelvoorkomende mislukkingen. Want die verhalen over gefaalde ondernemingen/ondernemers delen we niet zo gretig als de succesverhalen. Dat wil niet zeggen dat hard werken en talent geen succes kunnen opleveren. Integendeel zelfs. Maar we nemen hierin aan dat succes het hele verhaal vertelt en houden onvoldoende rekening met eerdere mislukkingen. Het zou in deze hypothetische situatie geen kwaad kunnen om je ook te bedenken dat zaken als geluk, timing, connecties en sociaaleconomische achtergrond allemaal hebben bijgedragen aan de prestaties van deze bekende oprichters.

 

Succesverhalen als bewijs voor wat mogelijk is

 

Even terug naar die verwarring tussen correlaties en causaliteit en de relevantie voor venture capital investeringen. Niet alle succesvolle ondernemers zullen voortijdig van school gaan. En niet alle voortijdige schoolverlaters zullen succesvolle ondernemers worden. Het toeval dat veel ondernemers school vroegtijdig verlaten, is een correlatie, aangezien voortijdig stoppen met school niet noodzakelijk hun succes heeft veroorzaakt. De survivorship bias zorgt er echter voor dat we geloven dat de correlatie een oorzakelijk verband is. Bijvoorbeeld dat ondernemers succesvol worden, juist omdat ze hun school niet hebben afgemaakt. In venture capital kan deze bias leiden tot de neiging om alleen naar winnaars te kijken, niet naar verliezers, en vervolgens de criteria voor succes te extrapoleren op basis van de gedeelde kenmerken van de winnaars. Terwijl dat niet per sé de (enige) criteria zijn die voorspellend zijn voor succes.

 

Wat kun je ertegen doen?

Wat je kunt doen om survivorship bias minder kans te laten maken, is allereerst kritisch naar je informatiebronnen te kijken. Zorg ervoor dat je informatiebronnen zo zijn samengesteld dat ze nauwkeurig zijn en niet alleen kijken naar winnaars. Zorg ervoor dat ze geen kritische observaties weglaten die de analyseresultaten of besluitvorming zouden veranderen.

Kijk daarnaast niet alleen naar wat je kunt zien. Denk ook aan de ondernemers met vergelijkbare ideeën, die op hetzelfde pad zijn begonnen, maar het niet hebben gehaald. Probeer hun verhaal te achterhalen, want er valt net zoveel, zo niet meer, te leren van mislukkingen. Ook dit is lastig, want het is niet instinctief om te pauzeren, te reflecteren en na te denken over wat de echte kansen op succes zijn en of je kijkt naar een uitzondering op de regel. Maar als je niet weet of je naar de uitzondering kijkt, of naar een van de vele mislukkingen uit de regel, heb je een blinde vlek in je besluitvormingsproces.

 

 

Conclusie

Hoewel de meeste cognitieve biases onbewust tot stand komen en worden gevormd door onze omgeving, zijn er tactieken om het besluitvormingsproces zo zuiver en rationeel mogelijk te houden en de impact van biases op beslissingen te verminderen. Zo ontdekten Dan Lovallo en Olivier Sibony in hun onderzoek dat leidinggevenden in staat waren om tot 7 procent hogere rendementen te behalen na het implementeren van proactieve stappen om cognitieve vooroordelen te verminderen. Vertaal die potentie naar investeringsbeslissingen en tel uit je winst. Gaan wij samen aan de slag jouw rendement ook met 7% te laten stijgen?

Tot slot, hopen we je met deze blog inzicht te geven in de rol van gedragspsychologie in de wereld van Venture Capital investeringen en te inspireren aan de slag te gaan met de biases die zijn besproken. Mocht je hier meer over willen weten, neem dan gerust contact met ons op.

Gerelateerde blogs

De toepassing van gedragsinzichten bij schulden

De toepassing van gedragsinzichten bij schulden

In de vorige blog heb je kunnen lezen wat er gebeurt met het brein wanneer mensen in de schulden terecht komen. We noemden het fenomeen financiële schaarste. Het zorgt ervoor dat iemand alleen nog bezig is met het probleem dat op dat moment moet worden opgelost. Ook...

Share This