Contact

Dit is waarom sparen voor ons pensioen, jaar in jaar uit, een uitdaging blijft

Auteur: Kimberley Riedijk

Datum: 30-9-2020

Categorie: Financieel gedrag

Sparen voor het pensioen blijft een uitdaging. We weten dat het moet, maar op de een of andere manier komen we er toch nooit echt aan toe. We willen genieten van het moment en die mooie reis maken waar we voor moeten sparen. Of we hebben we nieuwe auto nodig waar we geen geldboom voor in de tuin hebben staan. Gelukkig wonen we in Nederland, waar nagenoeg iedereen die er woont en werkt een pensioen opbouwt. Maar is dat genoeg om de maanden rond te komen over 30 jaar, of heb je te maken met een pensioentekort?

 

Er zijn nogal wat cognitieve biases, ook wel denkfouten, die invloed hebben op onze motivatie om te sparen voor ons pensioen. In deze blog nemen we je mee in twee denkfouten die een rol spelen in het pensioen sparen, of juist het gebrek daaraan.

 

 

Mij overkomt zo’n pensioentekort toch niet

 

In Nederland kunnen we op drie manieren pensioen opbouwen. Standaard krijgen we de AOW-uitkering (uitzonderingen daargelaten), onze werkgever kan voor ons sparen en we kunnen zelf iedere maand geld opzij zetten.

 

Vooral dat laatste kan handig zijn als blijkt dat we met een pensioentekort komen te kampen. Of we met een pensioentekort kampen, blijken we massaal niet goed in te kunnen schatten. We onderschatten dit namelijk structureel. In de blog over veiligheidsgedrag hebben we het al eerder gehad over deze denkfout; de optimisme bias. We zijn geneigd om te denken dat het uiteindelijk allemaal wel meevalt. Dat andere mensen bepaalde zaken overkomt, maar onszelf niet.

 

Men schat bijvoorbeeld de kans dat een ander ziek wordt of een auto-ongeluk meemaakt veel hoger in dan dat het henzelf overkomt. Datzelfde geldt voor ons pensioen. Kampen met een pensioentekort is iets dat anderen overkomt, maar wijzelf krijgen daar vast niet mee te maken. Bij ons komt het vanzelf wel goed.

 

 

Present bias: liever die mooie auto nu, dan een ruim pensioen later

 

Bovendien blijkt uit de sociale psychologie dat wij mensen het heden sterker waarderen dan de toekomst. Dat noemen we de present bias. Het zit niet in onze genen om rekening te houden met later. Wij zijn gebouwd om te overleven en zijn dus gericht op het hier en nu.

 

Bij veel financiële keuzes moeten we als het ware een trade-off maken tussen iets nu krijgen of in de toekomst. In lijn met die present bias, is uit onderzoek is dan ook gebleken dat wij het ontzettend lastig vinden om beloningen en verleidingen op de korte termijn te weerstaan.

 

Bij het zelf sparen voor ons pensioen zetten we dus geld opzij voor later, waarmee we nu minder te besteden hebben en later (hopelijk) voldoende. Je zou dus kunnen stellen dat we nu een beetje pijn moeten lijden om het later goed te hebben.

 

Dat pijn lijden voor nu, om het later goed te hebben is rationeel gezien vrij logisch. Maar we kunnen het niet! Juist doordat we het heden belangrijker vinden dan de toekomst. Onbewust hebben we namelijk de voorkeur nu in een comfortabele auto te rijden, dan over 30 jaar de huur te kunnen betalen van een comfortabele seniorenwoning. Daarbij komt dat we het ontzettend lastig vinden om onszelf in die situatie voor te stellen.

 

 

De irrationaliteit van gedrag

 

Zo zie je maar weer dat ons redeneren verre van rationeel is. Er zijn, zoals ook deze blog beschrijft, veel onbewuste factoren die een rol van betekenis spelen in ons gedrag. Het is belangrijk om je bewust te zijn van dergelijke denkpatronen wanneer je mensen wilt motiveren om bijvoorbeeld te sparen voor het pensioen.

 

Hou jij je bezig met financiële producten zoals pensioen of sparen en ben je benieuwd hoe jij gedragswetenschappen kunt inzetten om mensen te motiveren, neem dan snel contact met ons op. We vertellen je ontzettend graag over onze ervaringen en helpen je ontzettend graag met dit complexe vraagstuk.

Gerelateerde blogs

Share This