Contact

Hoe bedrijfsongevallen voortkomen uit te veel optimisme

Auteur: Kimberley Riedijk

Datum: 26-8-2020

Categorie: Veiligheidsgedrag

Optimisme: het glas halfvol zien in plaats van half leeg. Als iemand optimistisch is, vinden we dit vaak een goede kwaliteit. Je ziet dan het goede in een persoon of in een situatie en dit kunnen we vaak waarderen. Maar is dit altijd wel zo handig?

Onderzoek wijst uit dat ons optimisme wel eens tot negatieve gevolgen kan leiden. We kunnen namelijk onze kansen té optimistisch inschatten. Hierdoor denken we dat wijzelf beter af zullen zijn dan de gemiddelde andere persoon. Mensen hebben bijvoorbeeld vaak de neiging om te denken ‘dat overkomt mij toch niet’, terwijl iedereen in theorie die kans voor iedereen even veel groot (of klein) is.

 

 

Het negatieve van optimisme

 

Het over- of onderschatten van bepaalde kansen op gebeurtenissen klinkt ongevaarlijk, maar dat is het niet altijd het geval. Als je bijvoorbeeld denkt dat een ongeluk jou toch niet overkomt, ga je je onveiliger gedragen. Veilig werken wordt dan genegeerd en dat kan, in sommige gevallen, zelfs fataal worden.

 

Onveilig gedrag kan bijvoorbeeld voorkomen in de bouw of bij het werken met gevaarlijke stoffen. Alleen al in Nederland zijn er ongeveer 2300 ernstige bedrijfsongevallen per jaar waarbij werknemers in het ziekenhuis opgenomen moeten worden. Ook zijn er in Nederland 60 mensen per jaar die overlijden aan een bedrijfsongeval.

 

Je kunt je voorstellen wat de impact is als deze aantallen verminderd kunnen worden. Een bijdrage aan het veilig werken en het voorkomen van bedrijfsongevallen kunnen we vinden in meerdere hoeken, waaronder in de gedragspsychologie. In deze blog leggen we je uit hoe inzichten uit de gedragspsychologie je kunnen helpen bij het motiveren van veilig werken.

 

 

Optimisme bias en de kans op een bedrijfsongeval

Het té optimistisch zijn over je eigen kansen wordt ook wel de ‘optimisme bias’ genoemd in de gedragswetenschappen. De ‘optimisme bias’ is de neiging van ons om te geloven dat er een kleinere kans is dat wijzelf een negatieve gebeurtenis meemaken of juist een grotere kans om een positieve gebeurtenis mee te maken. Dit terwijl die kansen dus voor iedereen gelijk zijn. Deze bias komt vaak voor en staat los van leeftijd, geslacht, etniciteit en nationaliteit.

 

Een aantal voorbeelden van het effect van een optimisme bias:

 

  • We onderschatten de kans dat we slachtoffer worden van een misdaad;
  • We overschatten de kans dat we een prijs winnen in de loterij;
  • Rokers onderschatten de kans dat zij longkanker of andere ziekten krijgen.

 

De optimisme bias speelt ook een rol bij bedrijfsongevallen. Wanneer wij geloven dat een bedrijfsongeval onszelf toch niet over komt, zijn we eerder geneigd meer risico te nemen en onveilig gedrag te vertonen. Uit gegevens van de overheid blijkt zelfs dat het gebrek aan de factor ‘motivatie, betrokkenheid en alertheid’ de grootste oorzaak is van bedrijfsongevallen. Hier zie je dus het belang van gedragswetenschappen, want dit zijn alle drie psychologische concepten!

 

Een tekort aan motivatie speelt dus een rol bij veilig werken en het voorkomen van bedrijfsongevallen. Dit tekort aan motivatie kan komen doordat werknemers niet bewust genoeg zijn van de kans dat ze betrokken raken bij een bedrijfsongeval. Het verkleinen van het effect van de optimisme bias zou er dus voor kunnen zorgen dat ze de kans op een bedrijfsongeval realistischer inschatten en daardoor de motivatie krijgen om zich veiliger te gedragen.

 

 

Minder bedrijfsongevallen door een kleine interventie

 

Het is gebleken dat het erg moeilijk is om het effect van de optimisme bias te verminderen. Toch zijn er twee manieren die kunnen helpen. Ten eerste helpt het meemaken van een gebeurtenis om de optimisme bias te verminderen. Dit is niet de ideale manier, want hierbij heeft het ongeval dus al plaatsgevonden en dat is nou juist wat we willen voorkomen!

 

De tweede manier om de optimisme bias te verminderen is veelbelovender. Zoals eerdergenoemd, denken we dat we minder kans hebben op een bedrijfsongeval in vergelijking met ‘anderen’. Maar, als deze vergelijkingsgroep emotioneel dichterbij ons staat, bijvoorbeeld je vriendengroep of je eigen werkteam, dan vervalt het verschil dat we zien tussen onszelf en de ‘anderen’. We kunnen dan realistischer naar de kans kijken dat iets ons overkomt.

 

Vraag je werknemers dus, voordat ze de werkplaats betreden, wat ze denken dat zowel hun kans is dat iets overkomt en dat van hun vrienden of collega’s. Hierdoor zullen ze beter onder ogen zien dat bedrijfsongevallen kunnen gebeuren en zullen ze zich eerder veilig gedragen op de werkvloer.

 

 

Meer weten over veilig werken?

Hopelijk gaat dit je helpen bij het creëren van een veiligere werkplek. Naast het wegnemen van de optimisme bias zijn er talloze andere dingen die kunnen bijdragen aan een veilige werkplek. Houd jij je bezig met een veiligere werkplek en wil je meer weten over de rol van psychologische processen hierin? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek.

 

Gerelateerde blogs

Share This